دنيا آزاد شدن از اين زندان است ، و از اين گذشته نعمتهاى فراوان الهى گاه براى گروهى مايه غفلت و بىخبرى مىشود ، و ياد مرگ پرده‌هاى غفلت را مىدرد و از اين نظر نيز نعمتى است و هشدارى ، از همه گذشته زندگى دنيا اگر ادامه يابد مسلما ملال آور و خسته كننده است ، نه همچون زندگى آخرت كه سرتاسر نشاط و خوشدلى است ( 1 ) . بعد به مرحله رستاخيز انسانها پرداخته ، مىافزايد : « سپس هر زمان كه بخواهد او را زنده و براى حساب و جزا محشور مىكند » ( * ( ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَه ) * ) . « انشره » از ماده « انشار » به معنى گستردن بعد از جمع كردن است ، و اين تعبير جالبى است كه نشان مىدهد با مرگ زندگى انسان به كلى جمع مىشود و در رستاخيز در محيطى بزرگتر و عالىتر گسترش مىيابد . قابل توجه اينكه در مساله مردن و در قبر پنهان شدن تعبير به « مشيت الهى » شده است ، ولى در اينجا مىگويد : هر وقت خدا بخواهد او را زنده مىكند ، اين تفاوت تعبير ممكن است به خاطر آن باشد كه هيچكس از تاريخ وقوع اين حادثه بزرگ ( قيام قيامت ) آگاه نيست ، و تنها او است كه مىداند ، ولى در مورد مرگ به طور اجمال معلوم است كه انسان بعد از پيمودن يك عمر طبيعى خواه ناخواه مىميرد . در آخرين آيه مورد بحث مىفرمايد : با اينهمه مواهب الهى نسبت به انسان از آن روز كه به صورت نطفه اى بىارزش بود تا آن روز كه قدم در اين

--> ( 1 ) شاعر مىگويد : من از دو روزه عمر آمدم به جان ، اى خضر ! چه مىكنى تو كه يك عمر جاودان دارى !